Το κρητικό γλέντι είναι μια ολόκληρη βραδιά με λύρα, λαούτο, κρητικό χορό και μαντινάδες, στημένη σε πλατεία χωριού ή σε αυλή, με φαγητό, κρασί και ρακή στο τραπέζι. Το καλοκαίρι στο Ρέθυμνο χτίζεται γύρω από αυτά τα γλέντια: λιγότερο τα πανηγύρια του αγίου με την κομπανία, στο κυκλαδίτικο πρότυπο, και περισσότερο οι ζωντανές βραδιές που στήνουν οι λυράρηδες και οι λαουτιέρηδες του νομού, από τα τέλη Ιουλίου ως τα τέλη Αυγούστου. Το Mood παρακολουθεί φέτος 14 επιβεβαιωμένα κρητικά γλέντια και πανηγύρια στο Ρέθυμνο για το καλοκαίρι του 2026.
Στα δεδομένα του Mood, οι περισσότερες από αυτές τις ημερομηνίες είναι live βραδιές: ο Χρύσανθος Μακράκης, ο Νίκος Γ. Μανιουδάκης, ο Νίκος Καρκάνης, ο Μιχάλης Σταυρουλάκης και ο Ανδρέας Μανωλαράκης γυρίζουν τα χωριά και τις κωμοπόλεις με τα καλοκαιρινά τους tour. Δίπλα τους στέκεται και ένα κανονικό πανηγύρι αγίου, του Αγίου Στεφάνου στις 2 Αυγούστου. Ο οδηγός παρακάτω βάζει τη σεζόν σε σειρά.
Ο ήχος του κρητικού γλεντιού
Το κρητικό γλέντι έχει άλλον ήχο από το νησιώτικο πανηγύρι του Αιγαίου. Στη θέση του βιολιού μπαίνει η λύρα, δίπλα της το λαούτο κρατά τον ρυθμό, και ο κρητικός χορός - ο συρτός, ο πεντοζάλης και ο σιγανός - είναι η ραχοκοκαλιά της βραδιάς. Ανάμεσα στους σκοπούς πέφτουν οι μαντινάδες, τα δίστιχα που ο κάθε τόπος έχει τα δικά του και που συχνά φτιάχνονται επιτόπου, ως απάντηση ο ένας παίκτης στον άλλο.
Η βραδιά δεν έχει ωράριο. Ο λυράρης ξεκινά αργά, με σιγανούς σκοπούς, και το γλέντι ανάβει όσο περνά η ώρα, με τον κόσμο να μπαίνει στον χορό και να κρατά τον κύκλο ως το ξημέρωμα. Το φαγητό - κρέας στη σούβλα, ντόπιο τυρί, κρασί και ρακή - μένει στα τραπέζια όλη τη βραδιά, και το γλέντι κρατά όσο κρατά η διάθεση.
Οι λυράρηδες του καλοκαιριού
Το μεγαλύτερο μέρος του προγράμματος του Ρεθύμνου το κρατούν φέτος οι live βραδιές των Κρητικών μουσικών. Ο Χρύσανθος Μακράκης και ο Νίκος Γ. Μανιουδάκης βγαίνουν μαζί σε ένα καλοκαιρινό tour με σταθμούς μέσα στον Ιούλιο και τον Αύγουστο, από τις 27 Ιουλίου και μετά, με βραδιές στις 28 Ιουλίου, την 1η και τις 8 Αυγούστου. Την ίδια περίοδο ο Νίκος Καρκάνης κρατά τη δική του σειρά εμφανίσεων, με πρώτη στις 27 Ιουλίου και συνέχεια μέσα στον Αύγουστο, ως τις 29 του μήνα.
Στις 27 Ιουλίου παίζει και ο Μιχάλης Σταυρουλάκης, ενώ στις 15 Αυγούστου, ανήμερα του Δεκαπενταύγουστου, το γλέντι κρατά ο Ανδρέας Μανωλαράκης με το δικό του summer tour. Οι ημερομηνίες πέφτουν συχνά η μία πάνω στην άλλη - στα τέλη Ιουλίου τρεις και τέσσερις βραδιές την ίδια μέρα - κι έτσι το ρεθυμνιώτικο καλοκαίρι μοιάζει λιγότερο με ένα μεγάλο πανηγύρι και περισσότερο με ένα συνεχές πρόγραμμα κρητικής μουσικής που γυρίζει από χωριό σε χωριό.
Το πανηγύρι του Αγίου Στεφάνου
Ανάμεσα στις live βραδιές στέκεται και ένα κανονικό πανηγύρι αγίου. Στις 2 Αυγούστου, το πανηγύρι του Αγίου Στεφάνου στήνεται ως κρητικό γλέντι, με τον ίδιο ήχο - λύρα, λαούτο και χορό - αλλά με τον τρόπο του παλιού πανηγυριού: γύρω από τη γιορτή του αγίου, στην πλατεία, ανοιχτό σε όλους και χωρίς εισιτήριο. Είναι το σημείο όπου η ζωντανή κρητική μουσική του καλοκαιριού συναντά την θρησκευτική γιορτή, με τη διαφορά ότι εδώ αφορμή δεν είναι το tour ενός μουσικού αλλά η μέρα του αγίου.
Περισσότερα γλέντια τον Αύγουστο
Το πρόγραμμα του Αυγούστου πυκνώνει με ακόμα περισσότερα κρητικά γλέντια. Στις 27 Ιουλίου στήνεται το πανηγύρι του Αγίου Παντελεήμονα, και στις 30 ο Αγροτικός Αύγουστος φέρνει τη ζωντανή μουσική στην ύπαιθρο.
Μέσα στον μήνα συνεχίζουν οι βραδιές των λυράρηδων - ο Νίκος Μανιουδάκης την 1η Αυγούστου και ο Μιχάλης Σταυρουλάκης στις 7 - ενώ η σεζόν κλείνει με το μεγάλο πανηγύρι στα Αγκουσελιανά στις 29 Αυγούστου.
Ρέθυμνο, ο τόπος της λύρας
Το Ρέθυμνο κρατά ίσως την πιο ζωντανή σχέση με την κρητική μουσική απ' όλη την Κρήτη. Από τα Ανώγεια, στους πρόποδες του Ψηλορείτη, βγήκε η οικογένεια των Ξυλούρηδων - ο Νίκος Ξυλούρης και ο Ψαραντώνης - ενώ ο Μυλοπόταμος και ο Αμάρι κρατούν ακόμα τη φήμη τους ως τόποι της λύρας. Τα χωριά του νομού κρατούν το γλέντι ζωντανό όλο το καλοκαίρι, όχι ως αναβίωση αλλά ως κάτι που δεν σταμάτησε ποτέ. Γι' αυτό και το πρόγραμμα εδώ δεν στήνεται γύρω από λίγες μεγάλες ημερομηνίες, αλλά απλώνεται σε δεκάδες βραδιές, όπου ο ίδιος μουσικός μπορεί να παίξει σε τρία διαφορετικά χωριά μέσα στην ίδια εβδομάδα. Η μαντινάδα, το δεκαπεντασύλλαβο δίστιχο, μπαίνει ανάμεσα στους σκοπούς και κρατά ζωντανό τον διάλογο ανάμεσα στον μουσικό και τον κόσμο.
Σε μια εποχή που το καλοκαίρι της Κρήτης μετριέται σε beach bars και τουριστικές βραδιές, το κρητικό γλέντι κρατά κάτι πιο δικό του: μια μουσική που βγαίνει από τον τόπο, με τη λύρα και το λαούτο ζωντανά μπροστά στον κόσμο, και μια βραδιά που δεν τελειώνει ως το επόμενο πρωί. Για κάθε επιβεβαιωμένη ημερομηνία, τα κρητικά γλέντια και πανηγύρια του Ρεθύμνου είναι στο Mood.
