Το κρητικό γλέντι κρατάει μια ολόκληρη βραδιά με ζωντανή μουσική - λύρα, λαούτο, κρητικό χορό και μαντινάδες - στημένη σε πλατεία χωριού ή σε αυλή, με φαγητό, κρασί και ρακή στα τραπέζια. Στην περιοχή του Αγίου Νικολάου, στο Λασίθι, το καλοκαίρι γράφεται γύρω από αυτά τα γλέντια: λιγότερο τα κυκλαδίτικα πανηγύρια του αγίου με την κομπανία, και περισσότερο οι ζωντανές βραδιές που στήνουν οι λυράρηδες και οι λαουτιέρηδες της ανατολικής Κρήτης, από τα τέλη Ιουλίου ως τα τέλη Αυγούστου. Το Mood παρακολουθεί 16 κρητικά γλέντια και πανηγύρια στην περιοχή του Αγίου Νικολάου για το καλοκαίρι του 2026 - από τα πυκνότερα προγράμματα της ανατολικής Κρήτης.
Στα δεδομένα του Mood, οι περισσότερες από αυτές τις ημερομηνίες είναι live βραδιές με όνομα: ο Χρύσανθος Μακράκης και ο Νίκος Γ. Μανιουδάκης, ο Βασίλης Σταυρακάκης, οι αδελφοί Σαριδάκη, ο Κωστής Βελιγραντάκης, ο Γρηγόρης και ο Νεκτάριος Σαμόλης και ο Νίκος Ζωϊδάκης γυρίζουν τα χωριά με τα καλοκαιρινά τους tour. Δίπλα τους στέκεται και μια γιορτή φαγητού, η Γιορτή Μυζηθρόπιτας στην Κριτσά στις 8 Αυγούστου. Ο οδηγός παρακάτω βάζει τη σεζόν σε σειρά.
Ο ήχος του κρητικού γλεντιού
Το κρητικό γλέντι έχει άλλον ήχο από το νησιώτικο πανηγύρι του Αιγαίου. Μπροστά μπαίνει η λύρα, δίπλα της το λαούτο κρατά τον ρυθμό, και ο κρητικός χορός - ο συρτός, ο πεντοζάλης και ο σιγανός - είναι η ραχοκοκαλιά της βραδιάς. Ανάμεσα στους σκοπούς πέφτουν οι μαντινάδες, τα δεκαπεντασύλλαβα δίστιχα που ο κάθε τόπος έχει τα δικά του και που συχνά φτιάχνονται επιτόπου, ως απάντηση ο ένας παίκτης στον άλλο.
Η βραδιά δεν έχει ωράριο. Ο λυράρης ξεκινά αργά, με σιγανούς σκοπούς, και το γλέντι ανεβαίνει όσο περνά η ώρα, με τον κόσμο να σηκώνεται στον χορό και να κρατά τον κύκλο ως το ξημέρωμα. Το φαγητό - κρέας στη σούβλα, ντόπιο τυρί, κρασί και ρακή - μένει στα τραπέζια όλη τη βραδιά.
Οι λυράρηδες του καλοκαιριού
Το μεγαλύτερο μέρος του προγράμματος του Αγίου Νικολάου το κρατούν φέτος οι live βραδιές των κρητικών μουσικών. Ο Χρύσανθος Μακράκης και ο Νίκος Γ. Μανιουδάκης βγαίνουν μαζί σε ένα summer tour με σταθμούς μέσα στον Ιούλιο και τον Αύγουστο, από τις 30 Ιουλίου και μετά, με βραδιές στις 4 και τις 5 Αυγούστου και μια ακόμα στις 29 του μήνα. Η σειρά ανοίγει νωρίτερα, στις 27 Ιουλίου, με τη βραδιά του Νίκου Κουτάντου και του Ηλία Σαββάκη, ενώ την ίδια μέρα παίζουν και οι Γιώργος και Βασίλης Διαμαντάκης με τον Νίκο Δοξαστάκη και τον Στάθη Γιαλιτάκη.
Στις 28 Ιουλίου και 5 Αυγούστου το γλέντι κρατούν οι αδελφοί Γιώργος και Κωστής Σαριδάκης. Στις 31 Ιουλίου παίζει ο Βασίλης Σταυρακάκης μαζί με τον Μιχάλη Καλλέργη, και την 1η Αυγούστου έρχεται ο Κωστής Βελιγραντάκης. Μέσα στον Αύγουστο η σκυτάλη περνά στον Γρηγόρη Σαμόλη, που παίζει στις 8 και ξανά στις 13, και στον Νίκο Ζωϊδάκη στις 10 του μήνα. Οι ημερομηνίες πέφτουν συχνά η μία πάνω στην άλλη - στα τέλη Ιουλίου συμβαίνουν δύο και τρεις βραδιές την ίδια μέρα - κι έτσι το καλοκαίρι εδώ μοιάζει λιγότερο με ένα μεγάλο πανηγύρι και περισσότερο με ένα συνεχές πρόγραμμα κρητικής μουσικής που γυρίζει από χωριό σε χωριό.
Η Γιορτή Μυζηθρόπιτας στην Κριτσά
Ανάμεσα στις live βραδιές στέκεται και μια γιορτή που δεν αφορά μόνο την μουσική. Στις 8 Αυγούστου, η Γιορτή Μυζηθρόπιτας στην Κριτσά βάζει στο κέντρο το τοπικό φαγητό - τη μυζηθρόπιτα, τη γλυκιά πίτα με ντόπια μυζήθρα - και γύρω της στήνει το γλέντι, με κρητική μουσική και χορό στην πλατεία του χωριού. Η Κριτσά, χτισμένη στην πλαγιά πάνω από τον Άγιο Νικόλαο, κρατά αυτού του είδους τις γιορτές ζωντανές, εκεί όπου το φαγητό, ο τόπος και η μουσική δένουν σε μία βραδιά.
Λασίθι, ο τόπος της λύρας
Ο Άγιος Νικόλαος και τα χωριά γύρω του - από την Κριτσά ως την Ιεράπετρα στα νότια και τη Σητεία στα ανατολικά - κρατούν το κρητικό γλέντι ζωντανό όλο το καλοκαίρι, όχι ως αναβίωση αλλά ως κάτι που δεν σταμάτησε ποτέ. Γι' αυτό και το πρόγραμμα εδώ δεν στήνεται γύρω από λίγες μεγάλες ημερομηνίες, αλλά απλώνεται σε δεκάδες βραδιές, όπου ο ίδιος μουσικός μπορεί να παίξει σε δύο και τρία διαφορετικά χωριά μέσα στην ίδια εβδομάδα. Η μαντινάδα, το δεκαπεντασύλλαβο δίστιχο, κρατά ζωντανό τον διάλογο ανάμεσα στον μουσικό και τον κόσμο, και η βραδιά κρατά όσο κρατά η διάθεση.
Σε μια εποχή που το καλοκαίρι της Κρήτης μετριέται σε beach bars και τουριστικές βραδιές, το κρητικό γλέντι κρατά κάτι πιο δικό του: μια μουσική που βγαίνει από τον τόπο, με τη λύρα και το λαούτο ζωντανά μπροστά στον κόσμο. Η κορύφωση πέφτει ανήμερα του Δεκαπενταύγουστου, στις 15 Αυγούστου, με τη βραδιά του Νεκτάριου Σαμόλη. Για κάθε επιβεβαιωμένη ημερομηνία, τα κρητικά γλέντια και πανηγύρια της περιοχής του Αγίου Νικολάου βρίσκονται συγκεντρωμένα στο Mood.
