Τα πανηγύρια στα Ιωάννινα κρατούν την ηπειρώτικη εκδοχή της γιορτής - όχι το νησιώτικο γλέντι με το βιολί και το λαούτο, αλλά το ηπειρώτικο πανηγύρι, στημένο γύρω από την κομπανία: κλαρίνο, βιολί, λαούτο και ντέφι, με τον αργό, βαρύ χορό που ξεχωρίζει την Ήπειρο από την υπόλοιπη Ελλάδα. Τα Ιωάννινα, η πρωτεύουσα της Ηπείρου, κρατούν αυτή την παράδοση στα χωριά γύρω από τη λίμνη και στην ίδια την πόλη. Το Mood παρακολουθεί πέντε επιβεβαιωμένες βραδιές στα Ιωάννινα για τον Αύγουστο του 2026 - λιτό πρόγραμμα, αλλά με τον πυρήνα της ηπειρώτικης γιορτής μέσα του.
Δεν είναι το πυκνό πρόγραμμα ενός κυκλαδίτικου νησιού, όπου δέκα χωριά ανάβουν τον ίδιο Αύγουστο. Είναι λιγότερες, μεγαλύτερες βραδιές, μοιρασμένες από τις αρχές ως τα μέσα του μήνα, γύρω από τις γιορτές και τα ονόματα του Δεκαπενταύγουστου. Ο οδηγός παρακάτω τις βάζει σε σειρά.
Αύγουστος: οι βραδιές μία μία
Ο μήνας ανοίγει στις 4 Αυγούστου με μια δημοτική βραδιά - ο Γιώργος Βελισσάρης, η Ξένια Βέρρα, ο Κωνσταντίνος Βελισσάρης και ο Σταύρος Ιωαννίδης σε ένα πρόγραμμα δημοτικού και ηπειρώτικου τραγουδιού. Είναι το πιο κοντινό σε συναυλία-γεγονός του μήνα, με ονόματα στη σκηνή αντί για την ανοιχτή κομπανία της πλατείας.
Την επόμενη μέρα, στις 5 Αυγούστου, η γιορτή περνά στο χωριό: το πανηγύρι στην Κληματιά Ιωαννίνων, βορειοδυτικά της πόλης, είναι το πρώτο χωριάτικο γλέντι του προγράμματος. Δύο μέρες μετά, στις 7 Αυγούστου, στήνεται η Μεγάλη Βραδιά στα Γιάννενα, πίσω στην πόλη.
Στις 10 Αυγούστου έρχεται μια ακόμη δημοτική βραδιά, και το πρόγραμμα κλείνει στις 16 Αυγούστου με το Παραδοσιακό Ηπειρώτικο Πανηγύρι - την επομένη του Δεκαπενταύγουστου, τότε που η Ήπειρος γιορτάζει ακόμη γύρω από την Κοίμηση της Θεοτόκου και τα πανηγύρια κρατούν και τη δεύτερη μέρα.
Το κλαρίνο και η κομπανία
Αυτό που ξεχωρίζει το ηπειρώτικο πανηγύρι δεν είναι το πρόγραμμα αλλά ο ήχος. Στην καρδιά του στέκει η κομπανία - κλαρίνο, βιολί, λαούτο και ντέφι - με το κλαρίνο να κρατά τη μελωδία. Είναι το όργανο που ταυτίστηκε με την Ήπειρο όσο με λίγα μέρη της Ελλάδας: από τον αργό, στοχαστικό ήχο του βγαίνει το μοιρολόι, ο σκάρος και τα αργά τραγούδια που ανοίγουν κάθε γλέντι πριν ανέβει ο ρυθμός. Το κλαρίνο μπήκε στην ελληνική δημοτική μουσική τον 19ο αιώνα, και στην Ήπειρο βρήκε το σπίτι του, με ολόκληρες οικογένειες οργανοπαικτών να περνούν την τέχνη από γενιά σε γενιά.
Ο χορός ακολουθεί τον ίδιο δρόμο. Δεν ξεκινά γρήγορος· ξεκινά βαρύς και αργός - ο πωγωνίσιος, ο χορός στα τρία και ο ζαγορίσιος - και μόνο αργότερα μέσα στη βραδιά ανοίγει σε πιο γρήγορους σκοπούς. Αυτή η αργή, σχεδόν τελετουργική αρχή είναι που κάνει την ηπειρώτικη γιορτή να ακούγεται διαφορετική από το νησιώτικο κέφι. Εδώ το γλέντι χτίζεται σιγά, με το κλαρίνο να δίνει τον τόνο και την παρέα να μπαίνει στον χορό όταν η μουσική το ζητήσει.
Οι γιορτές και τα ονόματα του Αυγούστου
Ο κύκλος του ηπειρώτικου πανηγυριού δένεται με τις γιορτές του καλοκαιριού. Πρώτα ο Προφήτης Ηλίας στα τέλη Ιουλίου, μετά η Μεταμόρφωση του Σωτήρος στις 6 Αυγούστου και πάνω από όλα η Κοίμηση της Θεοτόκου στις 15, τη μέρα που η μισή Ήπειρος γιορτάζει με το όνομα της Παναγίας. Γι' αυτό και οι βραδιές μαζεύονται στο πρώτο δεκαπενθήμερο του μήνα, με το Παραδοσιακό Ηπειρώτικο Πανηγύρι της 16ης να κλείνει τον κύκλο της Παναγίας. Πολλά χωριά της περιοχής υποδέχονται αυτές τις μέρες τους ανθρώπους που έφυγαν για τη Θεσσαλονίκη, την Αθήνα ή το εξωτερικό, και το πανηγύρι γίνεται και η βραδιά της επιστροφής, όχι μόνο της γιορτής.
Στην πράξη σημαίνει ότι το ημερολόγιο έχει σημασία: τα πανηγύρια δεν διαφημίζονται έξω από την τοπική κοινότητα, και η μέρα της γιορτής είναι που ορίζει πού ανάβει το γλέντι. Οι πέντε ημερομηνίες παραπάνω καλύπτουν ακριβώς αυτό το κενό για το 2026.
Πώς λειτουργεί το πανηγύρι στα Ιωάννινα
Το πανηγύρι δεν είναι event με εισιτήριο. Στήνεται στην πλατεία του χωριού ή στον αύλειο χώρο της εκκλησίας, με μεγάλα τραπέζια, τοπικό φαγητό και κρασί, και την κομπανία στη μέση. Ο κόσμος τρώει, πίνει και χορεύει, και το γλέντι κρατά όσο κρατά η διάθεση, συχνά ως το πρωί. Δεν χρειάζεται πρόσκληση ούτε κράτηση· είναι ανοιχτό σε όποιον βρεθεί στο χωριό τη σωστή μέρα.
Οι βραδιές που προστέθηκαν στο πρόγραμμα
Το πρόγραμμα του Αυγούστου έχει πυκνώσει από τότε που γράφτηκε ο οδηγός - οι πέντε βραδιές έχουν γίνει αρκετές παραπάνω, και η σεζόν ανοίγει πια νωρίτερα. Την 1η Αυγούστου καταγράφονται δύο γιορτές ταυτόχρονα: η Γιορτή Πέστροφας και το Ηπειρώτικο Αντάμωμα, ένα γλέντι στημένο γύρω από την κομπανία και τον χορό. Στις 4 Αυγούστου, την ίδια μέρα με τη δημοτική βραδιά της πόλης, στήνεται και το παραδοσιακό πανηγύρι στην Περίβλεπτο, λίγο έξω από τα Γιάννενα.
Στο πρόγραμμα μπαίνει πλέον και το Ζαγόρι. Στις 6 Αυγούστου καταγράφεται το πανηγύρι στα Καλωτά, και στις 8 Αυγούστου έρχονται οι Αυγουστιάτικες «Αντράλες». Ο κύκλος δεν κλείνει πια στις 16 του μήνα: στις 8 Σεπτεμβρίου, στο Γενέσιο της Θεοτόκου, το πανηγύρι στο Μακρίνο του Ζαγορίου βάζει την τελευταία ημερομηνία στο ηπειρώτικο καλοκαίρι.
Αρκετά από τα ζαγορίσια γλέντια της περιοχής καταγράφονται με γενικό τίτλο, χωρίς όνομα χωριού - οι ημερομηνίες είναι επιβεβαιωμένες, αλλά τα υπόλοιπα μαθαίνονται επιτόπου, όπως θέλει και η συνήθεια του πανηγυριού.
Σε μια εποχή που το καλοκαίρι στα Ιωάννινα μετριέται σε βόλτες στη λίμνη, στο νησί του Αλή Πασά και στα καφέ της πόλης, το ηπειρώτικο πανηγύρι κρατά κάτι πιο παλιό: τον ήχο του κλαρίνου και τον αργό χορό που δεν βιάζεται. Οι πέντε επιβεβαιωμένες βραδιές του Αυγούστου, με ημερομηνίες, είναι στο πρόγραμμα πανηγυριών των Ιωαννίνων στο Mood.
