Τα πανηγύρια στη Ζάκυνθο έχουν διαφορετικό ήχο από την υπόλοιπη Ελλάδα. Το νησί ανήκει στο Ιόνιο, στα Επτάνησα, και η μουσική του δεν στηρίζεται στο κλαρίνο της στεριάς ούτε στο βιολί των Κυκλάδων, αλλά στη φωνή: στα αρέκια και στις καντάδες, τα ζακυνθινά τραγούδια που τραγουδιούνται σε φωνητική αρμονία, με ιταλική επιρροή από τους αιώνες της βενετσιάνικης κυριαρχίας. Το Mood παρακολουθεί τέσσερις επιβεβαιωμένες βραδιές στη Ζάκυνθο για τον Αύγουστο του 2026, με επίκεντρο τις γιορτές της Παναγίας στον Δεκαπενταύγουστο.
Δεν είναι πυκνό πρόγραμμα δεκάδων χωριών. Είναι λίγες, μεγάλες βραδιές, μοιρασμένες γύρω από τα μέσα Αυγούστου. Ο οδηγός παρακάτω τις βάζει σε σειρά, από τη γιορτή του κρασιού ως τον Δεκαπενταύγουστο και την επομένη του.
Πριν τον Δεκαπενταύγουστο: η γιορτή του κρασιού
Το πρόγραμμα ανοίγει στις 12 Αυγούστου με τη Γιορτή Κρασιού στο Γερακάρι, σε ένα χωριό στα βόρεια του νησιού. Δεν είναι θρησκευτικό πανηγύρι με τη στενή έννοια αλλά μια γιορτή του χωριού γύρω από το κρασί και το τραγούδι, το είδος της βραδιάς που ανοίγει τον δρόμο για την εβδομάδα του Δεκαπενταύγουστου.
Δεκαπενταύγουστος: δύο γιορτές της Παναγίας
Η καρδιά της σεζόν χτυπά στις 15 Αυγούστου, την Κοίμηση της Θεοτόκου, όταν στήνονται δύο πανηγύρια της Παναγίας την ίδια μέρα σε διαφορετικά χωριά: το πανηγύρι στο Καταστάρι, στα βόρεια, και το πανηγύρι στο Κερί, στο νότιο άκρο του νησιού. Είναι η μεγάλη μέρα του ζακυνθινού καλοκαιριού, τότε που η γιορτή της εκκλησίας γίνεται γλέντι στην πλατεία και τα τραπέζια μένουν ως αργά. Ο Δεκαπενταύγουστος είναι η μέρα που το νησί γιορτάζει με το όνομα της Παναγίας παντού, από τα ορεινά χωριά ως τα παραθαλάσσια, και το κάθε χωριό κρατά τη δική του πλατεία ανοιχτή.
Η επομένη: μια βραδιά με ονόματα
Την επομένη, στις 16 Αυγούστου, το νησί κρατά τη γιορτή με μια βραδιά με την Τζένη Κατσιγιάννη και τον Θωμά Χαλιγιάννη - πιο κοντά σε συναυλία, με ονόματα στη σκηνή αντί για την ανοιχτή παρέα της καντάδας. Είναι το κλείσιμο του μικρού αυγουστιάτικου κύκλου που καταγράφει το Mood στο νησί.
Αρέκια και καντάδες: ο ήχος του Ιονίου
Αυτό που ξεχωρίζει τη ζακυνθινή γιορτή είναι οι φωνές. Οι καντάδες είναι σερενάτες σε φωνητική αρμονία - μια πρώτη φωνή κρατά τη μελωδία και μια δεύτερη τη συνοδεύει από κάτω - μια δομή που ήρθε από τη βενετσιάνικη Ιταλία και ρίζωσε στα Επτάνησα όσο σε λίγα μέρη της Ελλάδας. Τα αρέκια είναι η πιο λαϊκή, πιο αυτοσχεδιαστική αδελφή τους: τραγούδια της παρέας, γύρω από το τραπέζι, χωρίς σκηνή.
Αυτή η παράδοση της φωνής, και όχι του οργάνου, είναι που δίνει στο ζακυνθινό πανηγύρι τον χαρακτήρα του. Στη στεριά η κομπανία και το κλαρίνο κυριαρχούν τη βραδιά. Εδώ τον τόνο τον δίνει η παρέα που τραγουδά μαζί - μια κληρονομιά της ίδιας επαφής με την ιταλική Δύση που γέννησε και την Επτανησιακή Σχολή στη μουσική, με τους πρώτους Έλληνες συνθέτες της έντεχνης μουσικής να βγαίνουν από αυτά τα νησιά.
Τα Επτάνησα δεν πέρασαν ποτέ από οθωμανική κυριαρχία όπως η υπόλοιπη Ελλάδα· έμειναν αιώνες υπό την κατοχή της Βενετίας, και η μουσική τους κράτησε τη ματιά στραμμένη προς τη Δύση. Από εκεί ήρθε η αίσθηση της αρμονίας, το δίφωνο τραγούδι και το ίδιο το όνομα της καντάδας, που κρατά τη ρίζα της στην ιταλική λέξη για το τραγούδι. Στο ζακυνθινό γλέντι αυτή η κληρονομιά ζει ακόμη στην πράξη: μια παρέα που πιάνει ένα τραγούδι και το χτίζει με τη φωνή, χωρίς να χρειάζεται τίποτε άλλο.
Πώς λειτουργεί το πανηγύρι στη Ζάκυνθο
Το πανηγύρι δεν είναι event με εισιτήριο. Στήνεται στην πλατεία του χωριού ή στον αύλειο χώρο της εκκλησίας, με τραπέζια, τοπικό φαγητό και κρασί, και το τραγούδι στη μέση. Ο κόσμος τρώει, πίνει και τραγουδά, και η βραδιά μένει ανοιχτή σε όποιον βρεθεί στο χωριό τη σωστή μέρα, χωρίς πρόσκληση ούτε κράτηση. Το δύσκολο για τον επισκέπτη είναι να ξέρει ποιο χωριό γιορτάζει πότε, αφού τα γλέντια σπάνια διαφημίζονται έξω από την τοπική κοινότητα.
Σε μια εποχή που το καλοκαίρι της Ζακύνθου μετριέται σε παραλίες, σε βάρκες προς το Ναυάγιο και στις χελώνες του κόλπου του Λαγανά, τα πανηγύρια στα χωριά κρατούν τον παλιό ήχο του νησιού: τη φωνή που τραγουδά σε αρμονία, γύρω από το τραπέζι. Οι τέσσερις επιβεβαιωμένες βραδιές του Αυγούστου, με ημερομηνίες, είναι στο πρόγραμμα πανηγυριών της Ζακύνθου στο Mood.
