Ο Προφήτης Ηλίας γιορτάζει κάθε χρόνο στις 20 Ιουλίου, και το πανηγύρι του έχει ένα χαρακτηριστικό που κανένα άλλο δεν έχει: γίνεται στην κορυφή του βουνού. Τα ξωκλήσια του Άι-Λια στέκονται σχεδόν πάντα στο ψηλότερο σημείο κάθε περιοχής, οπότε το γλέντι ανεβαίνει εκεί πάνω - μια βραδιά με ζωντανή μουσική, φαγητό και χορό. Το Mood καταγράφει πανηγύρια του Προφήτη Ηλία σε όλη τη χώρα, από τα νησιά ως τη Μακεδονία.
Γιατί ο Άι-Λιάς είναι πάντα στην κορυφή
Ο λόγος είναι μισός θρησκευτικός και μισός λαϊκός. Στη γραφή, ο προφήτης Ηλίας ανεβαίνει στους ουρανούς με πύρινο άρμα - εικόνα που τον συσχέτισε με τον ουρανό και τις κορυφές. Παράλληλα, η λαϊκή παράδοση τον συνέδεσε με τον ήλιο και τον καιρό, και έτσι τα εκκλησάκια του χτίστηκαν στα ψηλά, εκεί που «πέφτει» ο κεραυνός. Το αποτέλεσμα είναι ότι στις 20 Ιουλίου η γιορτή δεν γίνεται στην πλατεία του χωριού αλλά στο βουνό, με τον κόσμο να ανεβαίνει με τα πόδια ή με τα αυτοκίνητα ως το ξωκλήσι.
Η παραμονή, το βράδυ της 19ης Ιουλίου, κρατά τη δική της παράδοση: σε πολλές περιοχές ανάβουν φωτιές στις πλαγιές, μια συνήθεια που κρατά από παλιά και δένει τη γιορτή με το φως και τον ήλιο. Το γλέντι έτσι ξεκινά συχνά από την προηγούμενη νύχτα, με τον κόσμο να ανηφορίζει στο σούρουπο για να προλάβει τη δροσιά.
Τι θα δεις στο πανηγύρι
Η φύση του πανηγυριού είναι σχεδόν πάντα η ίδια, σε όποιο βουνό κι αν είναι. Το απόγευμα ή το βράδυ γίνεται η λειτουργία στο 'ξωκλήσι, και μετά ανοίγει το γλέντι στον αύλειο χώρο: μεγάλα τραπέζια, τοπικό φαγητό - συχνά κρέας στη σούβλα - κρασί, και μια κομπανία που παίζει τη μουσική του τόπου. Στα νησιά ακούγονται νησιώτικα με βιολί και λαούτο, στην Κρήτη μπαίνει η λύρα, και στη Μακεδονία και τη Θράκη τα δημοτικά με το κλαρίνο. Ο κόσμος τρώει, πίνει και χορεύει, και το γλέντι κρατά όσο κρατά η διάθεση - σε πολλές κορυφές, ως το ξημέρωμα, με θέα σε ολόκληρη την περιοχή από κάτω.
Ο Προφήτης Ηλίας πέφτει μόλις τρεις μέρες μετά την Αγία Μαρίνα, στις 17 Ιουλίου, οπότε τα δύο πανηγύρια ανοίγουν μαζί τον κύκλο των μεγάλων καλοκαιρινών γιορτών.
Πού γιορτάζεται - από τα νησιά ως τη Μακεδονία
Ο Προφήτης Ηλίας είναι από τις πιο διαδεδομένες γιορτές του καλοκαιριού, και στα δεδομένα του Mood απλώνεται σε όλη τη χώρα. Στις Κυκλάδες, η Κύθνος στήνει δύο πανηγύρια του Άι-Λια την ίδια μέρα - στο Σχοινάρι και στη Χώρα - ενώ στη Μήλο το γλέντι στήνεται στο 'ξωκλήσι πάνω από το νησί.
Στο Βόρειο Αιγαίο, η Σάμος κρατά δύο πανηγύρια, στο Καρλόβασι και στον Μαραθόκαμπο. Στην Κρήτη, το κρητικό γλέντι του Προφήτη Ηλία στο Ηράκλειο βάζει τη λύρα στο κέντρο της βραδιάς.
Στην ηπειρωτική Ελλάδα, η γιορτή είναι εξίσου ζωντανή: πανηγύρια του Προφήτη Ηλία καταγράφονται στη Θεσσαλονίκη, στις Σέρρες και στην Αθήνα, όπου τα εκκλησάκια στους λόφους κρατούν το ίδιο τυπικό με τα νησιά.
Η πιο κοινή κορυφή της Ελλάδας
Ο Προφήτης Ηλίας είναι από τους πιο διαδεδομένους αγίους στη χώρα, ακριβώς επειδή σχεδόν κάθε ψηλός λόφος έχει το δικό του εξωκλήσι αφιερωμένο σε αυτόν. Από την Πάρνηθα και τον Υμηττό πάνω από την Αθήνα ως τις κορυφές των νησιών, οι «Άι-Λιάδες» μετριούνται σε εκατοντάδες - κι έτσι στις 20 Ιουλίου σχεδόν κάθε περιοχή έχει ένα πανηγύρι να ανέβει. Την ίδια μέρα γιορτάζουν και όσοι λέγονται Ηλίας, Ηλιάνα ή Λιάνα, οπότε η γιορτή είναι και ονομαστική, με τα τραπέζια στα σπίτια να συνεχίζονται στο βουνό.
Το ότι το πανηγύρι στήνεται ψηλά δεν είναι μόνο συμβολικό. Παλιά, η ανάβαση ήταν προσκύνημα - ο κόσμος ξεκινούσε από νωρίς με τα πόδια, ανέβαινε στη δροσιά και περνούσε εκεί τη βραδιά. Σήμερα οι δρόμοι φτάνουν πιο κοντά, αλλά η παράδοση διατηρείται: το γλέντι μένει στα ψηλά, μακριά από το χωριό.
Ένα πανηγύρι που δεν αλλάζει ημερομηνία
Σε αντίθεση με τις κινητές γιορτές, ο Προφήτης Ηλίας πέφτει πάντα στις 20 Ιουλίου - κι έτσι το πανηγύρι επαναλαμβάνεται σταθερά κάθε χρόνο, στα ίδια 'ξωκλήσια, στα ίδια βουνά. Είναι από τα πρώτα μεγάλα πανηγύρια που ανοίγουν τη σεζόν, πριν φτάσει ο Δεκαπενταύγουστος. Για τις ζωντανές ημερομηνίες της φετινής χρονιάς, τα πανηγύρια του Προφήτη Ηλία και όλων των αγίων του καλοκαιριού είναι στο Mood.
